Jakie drzewa można wyciąć bez pozwolenia? Obwód pnia 2026

Jakie drzewa można wyciąć bez pozwolenia?

Najważniejsze w skrócie

• Bez zgłoszenia i bez zezwolenia wytniesz drzewo, którego obwód pnia mierzony 5 cm nad ziemią nie przekracza: 80 cm (topola, wierzba, klon jesionolistny, klon srebrzysty), 65 cm (kasztanowiec zwyczajny, robinia akacjowa, platan klonolistny) albo 50 cm (pozostałe gatunki, m.in. brzoza, dąb, lipa, sosna, świerk, orzech).
• W przeliczeniu na średnicę te progi to ok. 25,5 cm, 20,7 cm i 15,9 cm.
• Jak zmierzyć obwód: owiń miękką taśmę poziomo wokół pnia 5 cm nad gruntem i zrób zdjęcie z odczytem. Jeśli drzewo ma kilka pni, zmierz każdy z nich osobno. W razie wątpliwości zapytaj urząd przed wycinką.
• Powyżej progu osoba prywatna, która wycina drzewo na swojej działce na cele niezwiązane z działalnością gospodarczą, składa zgłoszenie w urzędzie gminy. W zgłoszeniu podaje imię i nazwisko, numer działki z obrębem oraz mapkę z położeniem drzewa. W Krakowie zgłoszenie przyjmuje Wydział Środowiska, Klimatu i Powietrza UMK (karta WS-5).
• Terminy po zgłoszeniu: urząd ma do 21 dni na oględziny i 14 dni od oględzin na sprzeciw, czyli razem do ok. 35 dni. Drzewo trzeba usunąć w ciągu 6 miesięcy od oględzin.
• Zezwolenia (wniosku do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta) wymaga wycinka: związana z działalnością gospodarczą, na działce, której właściciel nie jest osobą fizyczną (np. wspólnota, spółdzielnia, spółka), na terenie zabytkowym, na terenie zieleni, w pasie drogowym oraz wycinka pomnika przyrody. Od 3 czerwca 2026 r. w zabytkowym parku lub ogrodzie decyzję podejmuje wojewódzki konserwator zabytków.
• Wysokość 130 cm liczy się tylko we wniosku o zezwolenie i przy wyliczaniu opłat i kar. Poradniki, które podają progi mierzone na 130 cm, opisują przepisy sprzed 2017 r.
• Bez formalności usuniesz też drzewa i krzewy owocowe (poza terenami zabytkowymi i terenami zieleni) oraz krzewy rosnące w skupisku do 25 m². Złom lub wywrot po wichurze osoba prywatna usuwa dopiero po oględzinach urzędu.
• Pułapka 5 lat: jeśli w ciągu 5 lat od oględzin wystąpisz o pozwolenie na budowę związaną z działalnością gospodarczą w miejscu po drzewie, urząd naliczy opłatę za jego usunięcie. Budowa własnego domu tego nie powoduje.
• Kara za wycinkę bez zgłoszenia dla osoby prywatnej to równowartość opłaty (obwód na wysokości 130 cm razy stawka dla gatunku), a dla firmy bez zezwolenia dwukrotność. Przykłady dla osoby prywatnej: topola o obwodzie 150 cm to 2 250 zł, brzoza lub sosna o obwodzie 100 cm to 2 500 zł, a dąb o obwodzie 120 cm to 8 400 zł (firma zapłaciłaby 16 800 zł). Gdy pień wykarczowano i nie da się ustalić obwodu ani gatunku, kara rośnie o 50%.
• Gniazda ptaków chroni zakaz obowiązujący przez cały rok, także wtedy, gdy wycinka nie wymaga żadnych formalności.

Drzewo na własnej działce możesz wyciąć bez zezwolenia i bez zgłoszenia, jeśli obwód jego pnia mierzony na wysokości 5 cm nie przekracza progu dla danego gatunku. Tak stanowi art. 83f ust. 1 pkt 3 ustawy o ochronie przyrody (tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 1315). Grubsze drzewo osoba prywatna może usunąć po zgłoszeniu, o ile wycinka nie ma związku z działalnością gospodarczą. Zezwolenie dotyczy firm, gruntów zabytkowych, terenów zieleni i innych przypadków opisanych niżej.

Progi obwodu pnia: tabela z przelicznikiem na średnicę

Progi z ustawy podaje także Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska. Średnicę dopisaliśmy sami (średnica = obwód podzielony przez 3,14), bo łatwiej ją ocenić na oko albo zmierzyć suwmiarką.

Topola, wierzba, klon jesionolistny, klon srebrzysty: do 80 cm obwodu na wysokości 5 cm, czyli ok. 25,5 cm średnicy.

Kasztanowiec zwyczajny, robinia akacjowa, platan klonolistny: do 65 cm obwodu, czyli ok. 20,7 cm średnicy.

Pozostałe gatunki (m.in. brzoza, dąb, lipa, sosna, świerk, klon zwyczajny, jesion, orzech): do 50 cm obwodu, czyli ok. 15,9 cm średnicy.

Przykład: brzoza o obwodzie 60 cm tuż nad ziemią przekracza próg 50 cm, więc wymaga zgłoszenia. Topola o tym samym obwodzie mieści się w progu 80 cm i zgłoszenia nie wymaga.

Jak zmierzyć obwód drzewa do wycinki

1. Weź miękką taśmę krawiecką lub geodezyjną. Sztywna miarka zwijana zafałszuje wynik na nierównej korze.

2. Odmierz 5 cm od gruntu przy pniu i owiń taśmę poziomo dookoła pnia. Na skarpie zapisz, od której strony pnia mierzyłeś.

3. Odczytaj obwód w centymetrach i zrób zdjęcie taśmy na pniu. Zdjęcie przyda się, gdyby ktoś zakwestionował wycinkę.

4. Drzewo z kilkoma pniami: jeśli na wysokości 5 cm drzewo ma kilka pni, urząd przy oględzinach ustala obwód każdego z nich (art. 83f ust. 6 pkt 2 ustawy). Zmierz więc każdy pień osobno i zapisz wszystkie wyniki. Ustawa nie mówi wprost, że te obwody się sumuje przy progu z art. 83f ust. 1, dlatego przy wątpliwościach zapytaj urząd przed wycinką.

5. Ustal gatunek. Od gatunku zależy próg. Jeśli nie jesteś pewien, czy to klon srebrzysty czy zwyczajny, przyjmij niższy próg albo zrób zdjęcie liści i kory dla urzędu.

5 cm czy 130 cm? Skąd bierze się zamieszanie

W ustawie są dwie wysokości pomiaru i każda służy do czegoś innego:

5 cm nad ziemią: decyduje, czy w ogóle potrzebujesz zezwolenia albo zgłoszenia (art. 83f ust. 1 pkt 3 i ust. 4).

130 cm nad ziemią: wpisuje się ją do wniosku o zezwolenie (art. 83b ust. 1 pkt 5) i od niej nalicza się opłatę oraz karę (art. 85 ust. 1). Gdy drzewo ma na tej wysokości kilka pni, do opłaty przyjmuje się obwód najgrubszego pnia plus połowę obwodów pozostałych. Gdy nie ma pnia na tej wysokości, mierzy się go tuż pod koroną.

Do 2017 roku progi liczono na wysokości 130 cm i część starych artykułów wciąż je powtarza. Jeśli poradnik podaje obwód 100 cm na wysokości 130 cm, opisuje przepisy sprzed nowelizacji.

Kiedy wystarczy zgłoszenie i jak wygląda w praktyce

Zgłoszenie składa właściciel działki, który jest osobą fizyczną i wycina drzewo na cele niezwiązane z działalnością gospodarczą, gdy obwód pnia na wysokości 5 cm przekracza próg z tabeli (art. 83f ust. 4). Zgłoszenie nie dotyczy krzewów.

Co wpisać: imię i nazwisko, oznaczenie nieruchomości (numer działki i obręb) oraz rysunek albo mapkę z położeniem drzewa (art. 83f ust. 5). Gdy czegoś brakuje, urząd wezwie do uzupełnienia w ciągu 7 dni.

Oględziny: urząd ma na nie 21 dni od doręczenia zgłoszenia (art. 83f ust. 6). Ustala wtedy gatunek i obwód na wysokości 5 cm.

Sprzeciw: urząd może go wnieść w ciągu 14 dni od oględzin. Jeśli tego nie zrobi, możesz usunąć drzewo (art. 83f ust. 8). Możesz też poprosić o zaświadczenie o braku podstaw do sprzeciwu i wyciąć drzewo wcześniej.

Termin na wycinkę: 6 miesięcy od oględzin. Później trzeba zgłosić drzewo ponownie (art. 83f ust. 13).

Pułapka 5 lat: jeśli w ciągu 5 lat od oględzin wystąpisz o pozwolenie na budowę związaną z działalnością gospodarczą w miejscu, gdzie rosło drzewo, urząd naliczy opłatę za jego usunięcie (art. 83f ust. 17). Budowa własnego domu tego obowiązku nie uruchamia.

Zgłoszenie wycinki w Krakowie

W Krakowie zgłoszenie przyjmuje Wydział Środowiska, Klimatu i Powietrza Urzędu Miasta, os. Zgody 2, pokój 25, albo pozostałe dzienniki podawcze urzędu. Według karty usługi WS-5 oględziny odbywają się w ciągu 21 dni od złożenia kompletnego podania, a drzewo można usunąć najwcześniej po 14 dniach od oględzin, jeśli nie było sprzeciwu. Wniosek o zezwolenie opisuje osobna karta WS-6. Przepisy dla innych miast w regionie zebraliśmy na stronie wycinka drzew w Małopolsce.

Kiedy potrzebne jest zezwolenie

Zezwolenie wydaje wójt, burmistrz lub prezydent miasta, a w kilku przypadkach inny organ. Potrzebujesz go m.in. gdy:

Wycinka ma związek z działalnością gospodarczą, np. drzewo rośnie na działce firmy albo usuwasz je pod inwestycję firmy.

Właścicielem działki nie jest osoba fizyczna, np. spółdzielnia, wspólnota albo spółka.

Teren jest wpisany do rejestru zabytków. Od 3 czerwca 2026 r. w zabytkowym parku lub ogrodzie o usunięciu drzewa rozstrzyga wojewódzki konserwator zabytków w pozwoleniu konserwatorskim (Dz.U. 2025 poz. 1673).

Drzewo rośnie na terenie zieleni albo w pasie drogowym drogi publicznej, a także gdy jest pomnikiem przyrody lub siedliskiem gatunków chronionych.

Wyjątki, o których mało kto pisze

Drzewa i krzewy owocowe nie wymagają zezwolenia, z wyjątkiem rosnących na terenie zabytkowym lub na terenach zieleni (art. 83f ust. 1 pkt 5).

Krzewy rosnące w skupisku do 25 m² usuniesz bez zezwolenia (art. 83f ust. 1 pkt 1).

Złomy i wywroty po wichurze osoba prywatna usuwa dopiero po oględzinach urzędu, które potwierdzą, że drzewo jest złomem lub wywrotem (art. 83f ust. 1 pkt 14). W razie bezpośredniego zagrożenia działaj, ale udokumentuj stan zdjęciami. Pomagamy przy usuwaniu skutków wichur.

Las i plantacje podlegają innym przepisom (art. 83f ust. 1 pkt 4).

Ile wynosi kara za wycinkę bez zgłoszenia?

Za usunięcie drzewa bez zgłoszenia albo przed upływem 14 dni na sprzeciw wójt lub burmistrz nakłada administracyjną karę pieniężną (art. 88 ust. 1 pkt 6). Gdy wycinka byłaby zwolniona z opłaty, jak u osoby prywatnej po zgłoszeniu, kara jest równa opłacie, którą płaciłoby się bez tego zwolnienia. W pozostałych przypadkach, np. wycinki bez zezwolenia przez firmę, kara wynosi dwukrotność opłaty (art. 89 ust. 1).

Opłatę liczy się jako obwód na wysokości 130 cm razy stawka z rozporządzenia w sprawie stawek opłat (Dz.U. 2017 poz. 1330). Policzyliśmy kilka przykładów dla osoby prywatnej, która nie złożyła zgłoszenia:

Topola, obwód 150 cm: 150 × 15 zł = 2 250 zł.

Brzoza lub sosna, obwód 100 cm: 100 × 25 zł = 2 500 zł.

Dąb szypułkowy, obwód 120 cm: 120 × 70 zł = 8 400 zł. Firma bez zezwolenia zapłaciłaby dwa razy tyle, 16 800 zł.

Jeśli pień wykarczowano i nie da się ustalić obwodu ani gatunku, kara rośnie o 50% (art. 89 ust. 3). Za drzewo martwe, złom lub wywrot spada o połowę (art. 89 ust. 6).

Co sprawdziliśmy w Google: 23 poradniki, 5 z błędnymi progami

W dniu 22 października 2026 r. przeczytaliśmy strony z pierwszej dziesiątki Google dla trzech zapytań: „jakie drzewa można wyciąć bez pozwolenia”, „obwód drzewa do wycinki” i „kiedy można wycinać drzewa”. Dwie strony z tekstem ustawy były za logowaniem, więc oceniliśmy 23. Wyniki:

16 stron podaje progi obwodu. 10 robi to poprawnie, 1 upraszcza (50 cm dla wszystkich gatunków), a 5 podaje błędne dane: obwód mierzony na 130 cm, próg 85 cm dla topoli, 80 cm dla brzozy albo przepisy sprzed 2017 roku.

Żadna z 23 stron nie wyjaśnia, jak mierzyć na wysokości 5 cm drzewo z kilkoma pniami, choć urząd robi to przy każdych oględzinach.

Pełną tabelę z adresami i ocenami udostępniamy na życzenie. Wniosek dla czytelnika: sprawdzaj, na jakiej wysokości poradnik każe mierzyć pień, i porównuj progi z tekstem ustawy.

Checklista przed wycinką drzewa na działce

Kto jest właścicielem działki i czy wycinka ma związek z firmą?

Jaki to gatunek i jaki ma obwód na wysokości 5 cm? Zrób zdjęcie z taśmą.

Czy teren jest w rejestrze zabytków, na terenie zieleni w planie miejscowym albo na obszarze chronionym?

Czy na drzewie są gniazda lub ślady gatunków chronionych? Zakaz niszczenia gniazd obowiązuje cały rok, więcej piszemy w poradniku kiedy można wycinać drzewa.

Ile kosztuje sama wycinka? Orientacyjne stawki zebraliśmy w analizie ile kosztuje wycięcie drzewa.

Podsumowanie

Rozstrzyga obwód pnia 5 cm nad ziemią: 80, 65 albo 50 cm zależnie od gatunku. Poniżej progu nie potrzebujesz żadnych formalności. Powyżej, jako osoba prywatna, składasz zgłoszenie i czekasz do 21 dni na oględziny oraz 14 dni na ewentualny sprzeciw. Wysokość 130 cm liczy się dopiero przy wniosku o zezwolenie, opłatach i karach. Jeśli drzewo jest duże albo rośnie przy domu, zamów wycinkę drzew na działce w Krakowie i okolicach. Pomożemy też ustalić gatunek i zmierzyć pień przed zgłoszeniem.

Źródła

1. Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 1315, art. 83b, 83f, 85, 88, 89. ISAP
2. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 3 lipca 2017 r. w sprawie wysokości stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów, Dz.U. 2017 poz. 1330. PDF, Sejm
3. Ustawa z dnia 9 października 2025 r. zmieniająca m.in. ustawę o ochronie przyrody (drzewa na terenach zabytkowych), Dz.U. 2025 poz. 1673. PDF, Sejm
4. Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska, Ochrona zadrzewień. gov.pl/web/gdos
5. Urząd Miasta Krakowa, karta usługi WS-5: zgłoszenie zamiaru usunięcia drzewa. BIP Kraków
6. Urząd Miasta Krakowa, karta usługi WS-6: zezwolenie na usunięcie drzew lub krzewów. BIP Kraków
7. Mulching.pl, analiza 23 stron z pierwszej dziesiątki Google dla zapytań o wycinkę drzew, stan na 22.10.2026 (dane własne).